Ile urlopu opiekuńczego na dziecko przysługuje pracownikowi?

2026-11-04
Ile urlopu opiekuńczego na dziecko przysługuje pracownikowi?
Płatne zwolnienie na opiekę nad dzieckiem to 2 dni albo 16 godzin rocznie. Osobno można skorzystać z maksymalnie 5 dni urlopu opiekuńczego, który jest niepłatny i wymaga spełnienia przesłanek medycznych.

Ile dni opieki na dziecko przysługuje w ciągu roku?

Określenie „urlop opiekuńczy na dziecko” może oznaczać dwa różne uprawnienia pracownicze. Najczęściej chodzi o zwolnienie od pracy na opiekę nad dzieckiem, przewidziane w art. 188 Kodeksu pracy. Pracownik wychowujący dziecko, które nie ukończyło 14 lat, może skorzystać z 2 dni albo 16 godzin zwolnienia w roku kalendarzowym, zachowując prawo do wynagrodzenia.

Drugim uprawnieniem jest urlop opiekuńczy z art. 173¹ Kodeksu pracy. Przysługuje on w wymiarze do 5 dni w roku kalendarzowym i służy osobistej opiece lub wsparciu osoby wymagającej pomocy z poważnych względów medycznych. Co do zasady jest niepłatny. Nie stanowi więc dodatkowych pięciu płatnych dni opieki nad dzieckiem.

Rozróżnienie tych przepisów ma znaczenie dla ustalenia limitu, wynagrodzenia i warunków skorzystania z wolnego. Jeśli pytanie dotyczy zwykłej, płatnej opieki rodzica nad dzieckiem, właściwy jest art. 188. Jeżeli potrzebna jest dłuższa osobista pomoc osobie z poważnymi problemami zdrowotnymi, należy sprawdzić warunki urlopu z art. 173¹.

Kto może skorzystać ze zwolnienia z art. 188?

Zwolnienie przysługuje pracownikowi, który wychowuje co najmniej jedno dziecko, a dziecko nie ukończyło 14 lat. Limit jest taki sam bez względu na liczbę dzieci. Rodzic dwojga lub większej liczby dzieci nie otrzymuje zatem osobnych 2 dni na każde z nich.

Zobacz więcej: Jak wygląda płatny urlop ojcowski w praktyce?

Jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie są zatrudnieni, dzielą jeden wspólny limit. Łącznie mogą wykorzystać maksymalnie 2 dni albo 16 godzin w danym roku. Mogą ustalić podział, na przykład po jednym dniu dla każdego z rodziców. Nie powinni korzystać ze zwolnienia jednocześnie, ponieważ nie jest to limit przyznawany osobno każdemu z nich.

Prawo do zwolnienia wynika z wychowywania dziecka w odpowiednim wieku, a nie z konieczności wykazania choroby lub nagłego zdarzenia. Wniosek składa pracownik. Co do zasady pracodawca nie może odmówić udzielenia tego zwolnienia, również wtedy, gdy potrzeba opieki pojawi się niespodziewanie i pracownik zgłosi ją w dniu, w którym chce skorzystać z wolnego.

Może Cię zainteresować: Jak rozliczyć pit przed 26 rokiem życia?

Wybrać 2 dni czy 16 godzin?

Pracownik decyduje, czy wykorzysta przysługujący limit w dniach, czy w godzinach. Wyboru dokonuje w pierwszym wniosku złożonym w danym roku kalendarzowym. Wniosek można przekazać w formie papierowej lub elektronicznej. Przy rozliczeniu w dniach przysługują 2 dni robocze, a przy rozliczeniu godzinowym łącznie 16 godzin.

Wariant godzinowy jest ustalany proporcjonalnie do wymiaru etatu. Pracownik zatrudniony na pół etatu ma więc 8 godzin zwolnienia. Jeśli wynik proporcjonalnego obliczenia obejmuje niepełną godzinę, zaokrągla się go w górę do pełnej godziny. Wymiar czasu pracy ma zatem znaczenie dla limitu godzinowego, ale nie zmienia zasady, że uprawnienie przysługuje na rok kalendarzowy.

Może Cię zainteresować: Jak obliczyć odprawę emerytalną w 2026 roku?

Wariant dniowy może być korzystny, gdy pracownik chce zwolnić się z pracy na cały dzień. Dzień rozlicza się zgodnie z rozkładem pracownika, nawet jeśli zaplanowano w nim mniej godzin niż w typowym dniu pracy. Nie należy jednak traktować dwóch dni i 16 godzin jako dwóch odrębnych pul. To alternatywne sposoby wykorzystania tego samego uprawnienia.

Czy za opiekę nad dzieckiem przysługuje wynagrodzenie?

Za czas zwolnienia z art. 188 pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Oblicza się je tak jak wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy. Oznacza to, że płatna opieka na dziecko nie jest urlopem bezpłatnym ani urlopem wypoczynkowym, choć sposób ustalenia wynagrodzenia jest taki sam jak przy tym drugim.

Polecamy również: Jakie firmy zatrudniają osoby z niepełnosprawnościami?

Inne zasady dotyczą urlopu opiekuńczego z art. 173¹. Za czas jego trwania pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia. Uprawnienie to nie jest ograniczone do opieki nad dzieckiem do 14 lat ani wyłącznie do dzieci. Można z niego skorzystać w celu opieki lub wsparcia syna albo córki, małżonka, rodzica lub osoby mieszkającej w tym samym gospodarstwie domowym, jeżeli przemawiają za tym poważne względy medyczne, także w przypadku osób wykonujących praca opiekunki.

W praktyce oznacza to, że samo posiadanie dziecka nie wystarcza do uzyskania pięciu dni z art. 173¹. Musi istnieć potrzeba osobistej opieki lub wsparcia związana z poważnym stanem zdrowia. Z kolei przy zwolnieniu z art. 188 nie trzeba spełniać takiej przesłanki medycznej, ale dziecko musi być młodsze niż 14 lat.

Jak złożyć wniosek o urlop opiekuńczy?

Wniosek o zwolnienie z art. 188 można złożyć papierowo lub elektronicznie. W pierwszym wniosku w danym roku pracownik wskazuje, czy chce korzystać z limitu w dniach, czy w godzinach. Warto wcześniej ustalić z drugim pracującym rodzicem, jak zostanie podzielony wspólny limit, aby nie przekroczyć 2 dni albo 16 godzin.

Warto przeczytać: Ile mniej wynosi wypłata podczas tygodnia L4?

W przypadku urlopu z art. 173¹ wniosek również może być papierowy lub elektroniczny, ale należy złożyć go co najmniej dzień przed rozpoczęciem urlopu. Powinien zawierać dane osoby wymagającej opieki, przyczynę konieczności opieki lub wsparcia oraz, zależnie od sytuacji, stopień pokrewieństwa albo adres zamieszkania. Urlop udzielany jest na dni pracy zgodnie z rozkładem pracownika, a jego roczny limit wynosi maksymalnie 5 dni.

Przed złożeniem wniosku warto więc ustalić, jaki cel ma mieć nieobecność. Krótkie zwolnienie rodzica na opiekę nad dzieckiem do 14 lat to płatne 2 dni lub 16 godzin z art. 188. Potrzeba osobistego wsparcia bliskiej osoby z poważnych względów medycznych może natomiast uzasadniać niepłatny urlop opiekuńczy do 5 dni z art. 173¹. To odrębne uprawnienia, z których każde ma własne przesłanki i zasady.

Bibliografia

  • https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-pracy-16789274/art-188
  • https://katowice.pip.gov.pl/aktualnosci/zwolnienie-od-pracy-na-opieke-nad-dzieckiem-art-188-k-p
  • https://www.pip.gov.pl/dla-pracodawcow/pytania-i-odpowiedzi/ile-godzin-opieki-na-dziecko-z-art-188-k-p-przysluguje-pracownikowi-zatrudnionemu-w-rownowaznym-systemie-czasu-pracy?tmpl=pdf
  • https://www.pip.gov.pl/aktualnosci/nagla-potrzeba-wyjscia-z-pracy
  • https://www.pip.gov.pl/dla-pracodawcow/pytania-i-odpowiedzi/czy-rodzice-moga-podzielic-sie-urlopem-opiekunczym-w-wymiarze-2-dni-lub-16-godzin-wskazanym-w-art-188-kodeksu-pracy