Jakie dane może przetwarzać pracodawca zgodnie z RODO?

2026-11-07
Jakie dane może przetwarzać pracodawca zgodnie z RODO?
Przetwarzanie danych osobowych przez pracodawcę musi być zgodne z zasadami RODO i Kodeksu pracy. Dowiedz się, jakie dane można legalnie zbierać i wykorzystywać na każdym etapie zatrudnienia oraz jakie prawa przysługują pracownikom i kandydatom.

Co oznacza przetwarzanie danych osobowych przez pracodawcę?

Dane osobowe to wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. W kontekście zatrudnienia mówimy o danych pracowników, kandydatów do pracy oraz, w określonych sytuacjach, członków ich najbliższej rodziny. Przetwarzanie obejmuje szeroki zakres operacji, takich jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, wykorzystywanie, udostępnianie, modyfikowanie czy usuwanie danych. To właśnie od celu i podstawy prawnej przetwarzania zależy, jakie dane i w jakim zakresie mogą być wykorzystywane przez pracodawcę.

Jakie podstawy prawne pozwalają na przetwarzanie danych przez pracodawcę?

Pracodawca może legalnie przetwarzać dane osobowe wyłącznie w ściśle określonych celach i na podstawach prawnych. Najczęściej występujące to:

  • obowiązek prawny ciążący na pracodawcy, np. prowadzenie dokumentacji pracowniczej, rozliczenia podatkowe i ubezpieczeniowe;
  • wykonanie umowy o pracę lub działania podejmowane przed jej zawarciem, jak np. rekrutacja;
  • prawnie uzasadniony interes pracodawcy – po przeprowadzeniu testu równowagi pomiędzy interesem pracodawcy a prawami pracownika;
  • zgoda osoby, której dane dotyczą – zwłaszcza gdy nie ma innej podstawy prawnej, a dane są szczególnej kategorii, jak zdrowotne.

Ważne jest, że zgoda musi być dobrowolna, konkretna i świadoma. W relacji pracownik–pracodawca jej dobrowolność może być utrudniona przez zależność służbową, dlatego podstawą przetwarzania powinny być inne przesłanki prawne, jeśli to możliwe.

Polecamy również: Czy można złożyć wypowiedzenie w niedzielę i jak to wpływa na jego skuteczność?

Jakie dane może przetwarzać pracodawca na etapie rekrutacji?

Podczas rekrutacji pracodawca może żądać od kandydata jedynie tych danych, które są niezbędne do oceny kwalifikacji i zatrudnienia na określonym stanowisku. Wśród nich znajdują się:

  • imię i nazwisko;
  • data urodzenia;
  • dane kontaktowe (np. telefon, adres e-mail);
  • wykształcenie;
  • kwalifikacje zawodowe;
  • przebieg dotychczasowego zatrudnienia.

Przetwarzanie dodatkowych danych, zwłaszcza tych wrażliwych, wymaga wyraźnej podstawy prawnej lub zgody kandydata. Kandydat nie powinien być zmuszany do udostępniania informacji „na zapas” ani do wyrażania zgody na przetwarzanie danych wykraczających poza cel rekrutacji.

Jakie dane może przetwarzać pracodawca w trakcie zatrudnienia?

Po nawiązaniu stosunku pracy zakres informacji, które może przetwarzać pracodawca, jest szerszy, ale nadal ściśle ograniczony do celów związanych z realizacją obowiązków pracodawcy i praw pracownika. Do podstawowych danych należą:

Przeczytaj także: Co grozi osobom pracującym na czarno i ich pracodawcom?

  • imię i nazwisko;
  • adres zamieszkania;
  • numer PESEL lub, w przypadku jego braku, rodzaj i numer dokumentu tożsamości;
  • dane kontaktowe;
  • informacje niezbędne do wypłaty wynagrodzenia, rozliczeń podatkowych i ubezpieczeniowych;
  • dane dotyczące czasu pracy, urlopów oraz ewidencji szkoleniowej;
  • kwalifikacje, uprawnienia i oceny okresowe;
  • dane zdrowotne – tylko w zakresie wynikającym z przepisów prawa dotyczących medycyny pracy i bezpieczeństwa.

Dane dotyczące członków najbliższej rodziny pracownika mogą być pozyskiwane wyłącznie, jeśli są niezbędne do korzystania ze szczególnych uprawnień, takich jak świadczenia rodzinne czy urlopy wychowawcze.

Jakie zasady obowiązują przy przetwarzaniu danych szczególnych kategorii?

Dane szczególnych kategorii, czyli tzw. dane wrażliwe, obejmują m.in. informacje o zdrowiu, pochodzeniu etnicznym, poglądach politycznych, religii, przynależności związkowej czy biometryczne. Ich przetwarzanie jest ściśle regulowane i wymaga spełnienia dodatkowych warunków. W praktyce pracodawca może przetwarzać dane zdrowotne w ramach medycyny pracy, jeśli jest to konieczne do oceny zdolności do pracy lub zapewnienia bezpieczeństwa. W innych przypadkach przetwarzanie tych danych wymaga wyraźnej zgody pracownika lub innej podstawy prawnej przewidzianej w przepisach.

Ważne jest, że nie można żądać danych wrażliwych bez konkretnego celu i podstawy prawnej, a ich przetwarzanie musi odbywać się zgodnie z zasadą minimalizacji, czyli ograniczać się wyłącznie do niezbędnego zakresu.

Zobacz także: Jak zdrowe nawyki żywieniowe wpływają na efektywność zespołu w firmie

Jak długo można przechowywać dane osobowe pracowników i kandydatów?

Okres przechowywania danych powinien być ściśle powiązany z celem ich pozyskania oraz wymogami prawnymi. Przykładowo:

  • dane kandydatów mogą być przechowywane przez czas trwania rekrutacji oraz ewentualnie na potrzeby przyszłych procesów rekrutacyjnych, jeśli kandydat wyraził na to zgodę;
  • dane pracowników są przechowywane przez okres zatrudnienia oraz po jego zakończeniu przez czas, który wynika z przepisów prawa podatkowego, ubezpieczeniowego oraz innych obowiązków dokumentacyjnych;
  • dane, które nie są już potrzebne do realizacji celu, powinny zostać usunięte lub zanonimizowane.

Pracodawca musi stosować odpowiednie środki techniczne i organizacyjne, takie jak kontrola dostępu, szyfrowanie, prowadzenie rejestrów czynności przetwarzania oraz procedury reagowania na naruszenia, aby zapewnić bezpieczeństwo danych na każdym etapie ich przetwarzania.

Zobacz także: Jak wygląda płatny urlop ojcowski w praktyce?

Jakie prawa przysługują pracownikom i kandydatom w kontekście przetwarzania danych?

Osoby, których dane są przetwarzane, mają szereg praw, które pracodawca musi respektować. Należą do nich m.in.:

  • prawo dostępu do swoich danych oraz informacji o celu i zakresie przetwarzania;
  • prawo do sprostowania nieprawidłowych danych;
  • prawo do ograniczenia przetwarzania w określonych sytuacjach;
  • prawo do usunięcia danych w przypadku, gdy nie ma podstawy prawnej do ich dalszego przetwarzania;
  • prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego w razie naruszenia przepisów o ochronie danych.

Pracodawca powinien także poinformować pracowników i kandydatów o przetwarzaniu danych poprzez udostępnienie klauzuli informacyjnej, zawierającej m.in. dane administratora, cele i podstawy prawne, odbiorców danych oraz czas ich przechowywania.

Bibliografia

  • https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-pracy-16789274/art-22-1?unitId=art(22(1))
  • https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-pracy-16789274
  • https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-pracy-16789274/art-22-1-a
  • https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-pracy-16789274/art-22-1--par-3
  • https://uodo.gov.pl/pl/579/3186