Ulga dla klasy średniej: kiedy należało złożyć wniosek?
Czy dziś można złożyć wniosek o ulgę dla klasy średniej?
Obecnie nie składa się wniosku o ulgę dla klasy średniej, ponieważ przepisy ją wprowadzające zostały uchylone 1 lipca 2022 r. Ulga obowiązywała przez pierwszą połowę 2022 r. i nie ma zastosowania w zeznaniach podatkowych za 2022 r. ani za kolejne lata. Dawne terminy składania dokumentów dotyczą wyłącznie sytuacji z 2022 r.
Warto rozróżnić dwa rodzaje wniosków, o które może chodzić w tym pytaniu. Pracownik nie musiał składać wniosku, aby płatnik uwzględnił ulgę. Jeśli spełnione były ustawowe warunki, pracodawca naliczał ją automatycznie przy obliczaniu miesięcznych zaliczek na podatek. Pracownik mógł natomiast poprosić o niestosowanie ulgi przy obliczaniu zaliczek.
Po uchyleniu przepisów nie trzeba było informować pracodawcy o rezygnacji. Płatnicy przestali stosować ulgę na mocy zmiany prawa, więc składanie pisma w tej sprawie stało się zbędne. Jeśli dziś ktoś pyta, kiedy złożyć wniosek, odpowiedź brzmi: nie składa się już ani wniosku o zastosowanie tej ulgi, ani dawnego wniosku o jej niestosowanie.
Jak działał wniosek o niestosowanie ulgi w 2022 roku?
W pierwszej połowie 2022 r. pracownik mógł w dowolnym momencie złożyć pracodawcy pisemny wniosek o niepomniejszanie dochodu o ulgę dla klasy średniej. Dokument kierowało się do pracodawcy, a nie do urzędu skarbowego. Przepisy nie wymagały użycia specjalnego formularza ani rozbudowanego uzasadnienia. Najważniejsze było jednoznaczne wskazanie, że pracownik prosi o niestosowanie ulgi przy obliczaniu zaliczek.
Wniosek nie działał wstecz. Pracodawca miał przestać uwzględniać ulgę najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymał pismo. Przykładowo, jeśli pracownik złożył wniosek w marcu 2022 r., płatnik powinien był zaprzestać stosowania ulgi najpóźniej od kwietnia. Dokładny moment uwzględnienia dokumentu zależał również od terminu naliczania wynagrodzenia.
Wniosek składano odrębnie na każdy rok podatkowy. Pismo złożone w jednym roku nie przenosiło się automatycznie na kolejny. W praktyce zasada ta miała znaczenie dla osób planujących rezygnację z bieżącego pomniejszania zaliczek przez dłuższy czas. Dziś jest to jednak wyłącznie informacja historyczna, ponieważ płatnicy nie stosują już tej ulgi.
Kto mógł korzystać z ulgi i dlaczego niektórzy rezygnowali z niej przy zaliczkach?
Ulga dla klasy średniej została wprowadzona od 1 stycznia 2022 r. dla wybranych pracowników oraz przedsiębiorców rozliczających się według skali podatkowej. Prawo do niej zależało od spełnienia określonych warunków, w tym limitów przychodów. W przypadku pracownika płatnik sprawdzał, czy miesięczny przychód mieścił się w ustawowym przedziale, i przy spełnieniu warunków automatycznie uwzględniał ulgę przy obliczaniu zaliczki.
Takie miesięczne pomniejszenie mogło być korzystne, ale nie zawsze odzwierciedlało ostateczny wynik roczny. Jeśli roczny przychód nie spełniał warunków albo suma zaliczek różniła się od podatku należnego za cały rok, w rozliczeniu mogła pojawić się dopłata. Z tego powodu część pracowników wolała, aby pracodawca nie stosował ulgi w trakcie roku. Wniosek zmieniał sposób obliczania zaliczek, ale sam w sobie nie oznaczał rezygnacji z prawa do ulgi w rozliczeniu rocznym.
To rozróżnienie było istotne: niestosowanie ulgi przy zaliczkach nie było tym samym co utrata prawa do jej uwzględnienia. Jeżeli podatnik spełniał warunki, mógł nadal rozliczyć ulgę rocznie na zasadach obowiązujących w danym czasie. Złożenie pisma do pracodawcy miało ograniczyć ryzyko, że miesięczne zaliczki okażą się zbyt niskie w stosunku do podatku ustalonego za cały rok.
Co stało się z ulgą w rozliczeniu podatkowym za 2022 rok?
Od 1 lipca 2022 r. podatnicy i płatnicy przestali stosować ulgę dla klasy średniej. Roczny podatek za 2022 r. obliczano zasadniczo według nowych zasad, bez samodzielnego wpisywania tej ulgi do zeznania. Wprowadzona wówczas skala obejmowała stawkę 12% dla dochodu w pierwszym progu, kwotę wolną wynoszącą 30 000 zł i próg podatkowy na poziomie 120 000 zł. Nadwyżka ponad próg podlegała stawce 32%.
Uchylenie ulgi nie oznaczało jednak, że w każdym przypadku podatnik musiał samodzielnie ustalać, który wariant rozliczenia za 2022 r. jest korzystniejszy. Urząd skarbowy mógł automatycznie porównać wynik obliczony według zasad obowiązujących do 30 czerwca 2022 r. z rozliczeniem według nowych przepisów i zastosować wariant korzystniejszy dla podatnika. Nie było zatem potrzeby składania osobnego wniosku o takie porównanie ani samodzielnego dopisywania ulgi do zeznania.
Możliwość porównania miała znaczenie dla osób, którym zastosowanie dawnych zasad mogło przynieść niższy podatek. Według szacunków Ministerstwa Finansów z korzystniejszego wariantu z ulgą mogła skorzystać około 1 na 1000 osób. Był to wyjątek dotyczący rozliczenia za 2022 r., a nie powrót ulgi ani możliwość ubiegania się o nią w kolejnych zeznaniach.
Co warto zapamiętać o dawnym wniosku?
- Ulga obowiązywała od 1 stycznia do 30 czerwca 2022 r. Od 1 lipca 2022 r. została uchylona.
- Pracownik nie musiał składać wniosku o zastosowanie ulgi. Płatnik naliczał ją automatycznie, jeśli spełnione były warunki.
- W 2022 r. można było złożyć pracodawcy pisemny wniosek o niestosowanie ulgi przy obliczaniu zaliczek.
- Skutek następował najpóźniej od miesiąca po miesiącu otrzymania pisma. Wniosek złożony w marcu oznaczał zaprzestanie stosowania ulgi najpóźniej od kwietnia.
- Wniosek dotyczył zaliczek, a nie samego prawa do ulgi w rozliczeniu rocznym. Trzeba go było składać osobno na każdy rok podatkowy.
- Obecnie nie składa się wniosku o ulgę dla klasy średniej ani o jej niestosowanie. Dawne zasady mają znaczenie wyłącznie przy analizie dokumentów i rozliczeń z 2022 r.
Jeśli w dokumentach kadrowych lub podatkowych nadal pojawia się informacja o uldze dla klasy średniej, należy traktować ją jako element rozliczeń historycznych. W bieżących zaliczkach i zeznaniach podatkowych nie stosuje się już tego rozwiązania. Przy analizie dawnego rozliczenia za 2022 r. kluczowe jest natomiast ustalenie, czy pracodawca uwzględniał ulgę w zaliczkach oraz czy urząd skarbowy zastosował korzystniejszy wariant rocznego rozliczenia.
Bibliografia
- https://www.pit.pl/aktualnosci/ulga-dla-klasy-sredniej-do-kiedy-zlozyc-wniosek-o-niestosowanie-ulgi-1006394
- https://www.gov.pl/web/finanse/niskie-podatki--urzad-skarbowy-wyliczy-najkorzystniejsze-rozliczenie-pit-dla-podatnika
- https://www.gov.pl/web/kas/niskie-podatki-juz-od-1-lipca
- https://www.gov.pl/web/polski-lad/pytania-i-odpowiedzi
- https://www.prawo.pl/podatki/rozliczenie-pit-za-2022-rok,518269.html